Hoera! De CBB bestaat 110 jaar! Dat laat de Christelijke Bibliotheek voor Blinden en slechtzienden niet onopgemerkt voorbij gaan.

Al ruim een eeuw lang maakt de CBB informatie toegankelijk voor mensen met een leesbeperking. Het is fascinerend om te zien hoe technische ontwikkelingen vorm kregen in de informatievoorzieningen naar deze doelgroep en hoe tegelijkertijd het begrijp toegankelijkheid steeds meer inhoud heeft gekregen.

De diepste wortels van de CBB liggen in de gereformeerde kerk van Amsterdam. Het was daar dat omstreeks 1910-1911 een predikant, ds B. Wielenga, in contact kwam met een aantal leden die in het blindeninstituut aan de Vossiusstraat woonden. Toen hij deze kinderen catechisatie wilde geven, stuitte hij op het probleem dat er geen geschikte boeken in braille voorhanden waren. De predikant zocht daarom contact met mevrouw A.C. Diepenhorst-de Gaay Fortman. Mevrouw Diepenhorst, die wel meer gevraagd werd voor allerlei vormen van sociaal werk, verzamelde direct een aantal dames om zich heen. Gezamenlijk gingen zij aan het werk om de benodigde lectuur in braille om te zetten.
Om de brailleboeken ook voor andere blinden beschikbaar te kunnen stellen, werd in 1912 besloten tot de oprichting van de Christelijke Blindenbibliotheek. Vandaar de letters CBB.

 

oude foto van brailleproductie met een computer

 

Braille
Voor het produceren van brailleboeken gebruikten de dames een prikpen en een reglette, een soort sjabloon, waarmee de braillepuntjes op de juiste plaats in het braillepapier kunnen worden geprikt. Ook werd gebruik gemaakt van brailleschrijfmachines. Al snel waren de Bijbel en de Heidelbergse Catechismus omgezet in braille. Vele boeken en tijdschriften volgden. Tegenwoordig wordt braillelectuur met behulp van de computer geproduceerd. Met een speciaal programma worden documenten automatisch omgezet, zodat ze kunnen worden geprint met de brailleprinters.

 

Oude foto van audioapparatuur

 

Audio
Met de komst van de bandrecorder in de jaren 50 van de vorige eeuw kwam er een nieuwe leesvorm bij: de gesproken lectuur. Een uitkomst voor iedereen die geen gewone gedrukte tekst meer kon lezen en ook het braille niet machtig was!
Aanvankelijk werden boeken en tijdschriften beluisterd vanaf bandrecorder-banden. Daarna werd gebruik gemaakt van cassettebandjes. Deze bandjes konden in elke cassetterecorder worden afgespeeld. Nog weer later kwam de daisy-cd. De voordelen van deze cd zijn de uitgebreide navigatiemogelijkheden en dat de speler onthoudt waar je bent gebleven met luisteren. Nadeel is wel dat de daisy-cd alleen op een dure daisyspeler kan worden afgespeeld. Tegenwoordig wordt steeds meer digitaal gewerkt. Via een daisy-streamer of via een app op smartphone of tablet kan audio gestreamd worden.

Tekst
Vroeger was er een afdeling Braille, waar alleen braille werd geproduceerd. Tegenwoordig heet de afdeling Tekst & Reliëf. Er wordt niet alleen braille geproduceerd, maar ook grootletter. Hiermee zijn veel mensen die nog wel kunnen zien, maar moeite hebben met kleine lettertjes, geholpen. Daarnaast krijgt ook de afdeling Tekst & Reliëf steeds meer te maken met de digitalisering. Lectuur wordt ook digitaal toegankelijk gemaakt, bijvoorbeeld in vergroot lettertype, of voor gebruik met een braille-leesregel. Steeds meer wordt ook gebruik gemaakt van ePub bestanden.
Reliëf is de nieuwste toevoeging. Met behulp van een reliëfprinter worden voelbare afbeeldingen geprint. Het is daarbij mogelijk om allerlei vormen en structuren voelbaar te maken. Op deze manier wordt ook beeld toegankelijk gemaakt.

Groei
Begonnen als braillebibliotheek, groeide de CBB uit tot een veelzijdige en innovatieve organisatie die alle middelen beschikbaar heeft om leesbeperkingen te laten vervagen. Door de uitbreiding van de leesvormen is de doelgroep groter geworden. Niet alleen blinden en slechtzienden, maar iedereen die door ziekte, ouderdom of om een andere reden moeite heeft met lezen kan bij de CBB terecht. Dus ook mensen met een afnemend concentratievermogen, reuma-, Parkinson-, dwarslaesie- en afasiepatiënten, spastici, dyslectici en verstandelijk gehandicapten. Daarnaast is de CBB ook steeds meer internationaal actief. Zo worden er braillebijbels gemaakt in verschillende talen en worden er audioboeken geproduceerd voor blinden en slechtzienden in Suriname.

 

Foto van reliefprinter in actie

 

BPL
In 2007 werden de uitleenservices van de verschillende blindenbibliotheken bijeengebracht in Loket Aangepast Lezen. Later veranderde de naam in Bibliotheekservice Passend Lezen (BPL). Ook de afdeling bibliotheekzaken van de CBB ging op in deze organisatie. Sindsdien is de CBB eigenlijk geen bibliotheek meer. De lectuur die de CBB produceert is nu te lenen via een lidmaatschap bij BPL. Een aantal christelijke uitgaven die niet zijn opgenomen in de collectie van BPL zijn nog wel direct bij de CBB te bestellen. Hier komen ook steeds meer andere producten bij, zoals de braille-grootletter kalender en wenskaarten met voelbare afbeeldingen en braille. De eigen collectie van de CBB wordt nu ontsloten via de leesbutler: www.leesbutler.nl

Overige diensten
In 2015 nam de CBB de braille-afdeling van Proson over. Sindsdien kunnen bedrijven en instanties die hun informatie toegankelijk willen maken voor mensen met een visuele beperking ook bij de CBB terecht. Er wordt gedrukt op papier, plastic en aluminium. Ook wordt er combinatiedruk gedaan. Sinds 2019 wordt er ook reliëf geprint. Met deze techniek kunnen bijvoorbeeld boekjes met voelbare afbeeldingen worden gemaakt, maar ook voelbare plattegronden en voelbare bewegwijzering.

Actie
In verband met het 110 jarig bestaan doen we een actie: gratis voelbare wenskaart

Skip to content